1- کاملا متحرک Portable
2- نیمه متحرک Semi-Portable
کلاسیک { 3- ثابت با آبپاش متحرک Semi-Permanent
4- کاملا ثابت Permanent
5- شلنگی با قرقره کوچک
انواع سیستم های آبیاری بارانی {
1- ویل موو (آبفشان غلتان) Wheel Move
اتوماتیک { 2- گان (آبفشان قرقره ای) Gun
3- سنترپیوت (آبفشان دوار) Center Pivote
4- لینیر (آبفشان خطی) Linear
(در اینجا توضیح کوتاهی در مورد این سیستم ها ارایه می شود و بعدا در جای خود تک تک اجزای هر سیستم بطور بررسی خواهد شد)
1-آبیاری بارانی Sprinkle Irrigation
به طور کلی میتوان گفت که آبیاری بارانی از زمانی که لولههای سبک با اتصالات سریع و آسان به بازار عرضه شد، توسعه یافته است. ساختمان آبپاشها طوری است که هنگامی که آب با فشاراز آن خارج میشود به صورت قطرات ریز و درشت درآمده و مشابه باران در سطح مزرعه ریخته میشود. به همین دلیل این سیستم آبیاری به روش بارانی نامیده میشود. فشار کارکرد آبپاشها از 0.35 اتمسفر تا 8.5 اتمسفر متغیر است که در انواع سیستمهای آبیاری بارانی مورد استفاده قرار میگیرد. قطر پاشش نیز از چندمتر تا 90 متر متغیر است و همچنین دبی آنها نیز از چند لیتر در ثانیه تا 60 لیتر در ثانیه متغییر است.
در این روش آب با سرعتی مساوی و یا کمتر از نفوذ پذیری خاک، به صورت باران بر سطح زمین پخش میشود تا خاک فرصت نفوذ پیدا کند. چنانچه شدت بارش بیش از سرعت نفوذ باشد در سطح مزرعه رواناب ایجاد شده و راندمان آبیاری کم خواهد شد. به طور کلی آبیاری به روش بارانی رادر اغلب شرایط مانند مناطق شیبدار، خاکهای سبک، سنگین و شرایطی که آبیاری به طریق سطحی و سنتی امکان پذیر نیست، میتوان اجرا نمود.
گرچه روش بارانی اساساً برای آبیاری مزارع و باغات ابداع گردید اما از این روش برای اهداف دیگر هم استفاده میشود که مهمترین آنها عبارتند از:
-پخش کودهای مایع در سطح مزرعه
-برای دفع پساب حاصله از تصفیه خانههای فاضلاب در سطح اراضی
-برای آبپاشی روی گیاه به منظور حفاظت آنها در مقابل سرما و یخبندان
-برای تعویق انداختن زمان تشکیل غنچه و گل
-برای مرطوب کردن سطح خاک و جلوگیری از فرسایش بادی
-برای کمک به جوانه زدن بذرها
-برای کنترل محیط وخنک کردن خاک وگیاه و هوای اطراف آن
مزایای آبیاری بارانی
هر نوع روش آبیاری دارای یک سری معایب و مزایایی است که بادرنظر گرفتن مجموعه این معایب و مزایا باید اقدام به انتخاب و طراحی روش آبیاری نمود. ولی به طور کلی مزایای زیر را میتوان مهمترین ویژگی آبیاری بارانی نام برد.
- حذف عملیات تسطیح و کاهش هزینههای آماده سازی اراضی
- تهویه خاک به راحتی انجام میشود.
- مبارزه با یخبندان ، آفات و انگلها میسر است.
- هزینه نیروی کارگری در مقایسه با روشهای آبیاری سطحی کمتر است.
- تلفات به صورت رواناب و فرسایش خاک در این روش به حداقل میرسد.
- راندمان آبیاری در مقایسه با روشهای سنتی بیشتر است.
- بازده محصولات آبیاری بارانی در اغلب موارد بیشتر از آبیاری سطحی است.
- زمین کمتری برای مسیر انتقال آب هدر میرود.
- امکان آبیاری در اراضی کم عمق وجود دارد.
- در اغلب محصولات آبیاری بارانی باعث افزایش رشد میشود.
- امکان آبیاری در اغلب خاکها وجود دارد.
- امکان آبیاری در اراضی شیبدار وجود دارد.
- امکان آبیاری در اغلب شرایط آب و هوایی وجود دارد.
معایب آبیاری بارانی
- در صورت وجود باد یکنواختی توزیع کاهش مییابد.
- سموم آفت کش و قارچ کش را از روی برگها میشوید.
- هزینه سرمایه گذاری اولیه نسبتاً زیاد
- شدت تبخیر در مناطق گرم و خشک زیاد بوده لذا تلفات در این مناطق زیاد است.
- در مناطقی که باد شدید است تلفات آب زیاد است.
- به دلیل خسارت زدن به برگ محصولات، در این روش استفاده از آبهای با کیفیت پایین ممکن نیست.
اکنون به توضیح هر یک این سیستم ها می پردازیم:
روشهای کلاسیک (غیر اتوماتیک)
اولین روشهای آبیاری هستند که همزمان با تولید لولههای سبک با اتصالات سریع و آسان از سال 1946 به سرعت توسعه یافتهاند. جابجائیها توسط نیروی کارگری انجام میشود.
انواع روشهای کلاسیک را میتوان با توجه به موارد زیر مورد ارزیابی قرارداد:
-وضعیت جابجائی پمپ و لولهها
-مسائل و مشکلات و محدودیتها
-موارد کاربرد
-هزینهها
1- کلاسیک کاملا متحرک Portable
در این روش تمام اجزاء قابل جابجایی میباشند.
چون همه لولهها جابجا میشوند، جنس آنها از آلومینیم میباشد.
این روش جهت آبیاری تکمیلی، آبیاری اراضی کوچک و پراکنده و آبیاری مقدماتی مناسب است.
هزینههای سرمایهگذاری این روش کمتر ولی هزینههای بهرهبرداری و نگهداری بیشتر میباشد.
محدودیتی از نظر شکل و ابعاد زمین وجود ندارد.
